Terapia mowy

[ostatnia aktualizacja 20.11.2012]

Dlaczego terapia mowy jest konieczna w PWS od najwcześniejszych miesięcy życia?

Jest kilka powodów, dlaczego terapię mowy należy rozpocząć jak najwcześniej.

Po pierwsze, z powodu hipotonii:

  • napięcie w obrębie jamy ustnej nie rozwija się prawidłowo (dziecko z hipotonią od pierwszych dni swego życia ma utrudniony trening funkcji motorycznych),
  • często występują problemy ze ssaniem,
  • mogą rozwijać się nieprawidłowe nawyki ruchowe,
  • może pojawić się problem z rozwojem gryzienia i piciem z kubka, co w dalszej konsekwencji może doprowadzić do wad wymowy lub wad ortodontycznych,
  • może być problem z koordynacją połykania-oddychania,
  • oddychanie może być płytkie i mało efektywne,

Powyższe nieprawidłowości mogą spowodować, że dziecko będzie miało trudności z ćwiczeniem dźwięków mowy

z których następnie powinno zbudować pierwsze słowa. Po drugie, do słabego napięcia mięśniowego dochodzą inne kwestie, takie jak obniżone czucie głębokie, a także problem z planowaniem i koordynowaniem ruchów  w zakresie aparatu  mowy (wargi, język, podniebienie miękkie , mięśnie twarzy) bez których nie ma możliwości realizowania ruchów artykulacyjnych..

Po trzecie, dzieci z PWS, które w pierwszym okresie swego życia zazwyczaj nie inicjują interakcji z innymi ludźmi (ze względu na ograniczenia ruchowe), mają słabszą motywację do mówienia, w porównaniu ze zdrowymi dziećmi, które non stop domagają się uwagi i kontaktu. A to właśnie motywacja do mówienia jest silnym motorem rozwoju mowy.

Po czwarte, jako że mowa dzieci z PWS rozwija się wolniej niż u rówieśników (a do tego często jest niewyraźna), ich kontakty i interakcje z rówieśnikami są utrudnione. To z kolei może wpływać negatywnie na ich poczucie własnej wartości i przyczyniać się do ich społecznej izolacji.

Jakie zaburzenia mowy towarzyszą osobom z PWS?

Najczęściej występuje mowa niewyraźna, powolna, z zaburzoną artykulacją niektórych głosek. W szczególności można spotkać takie zaburzenia, jak:

  • tzw. mowa nosowa,
  • uproszczenia i zniekształcenia określonych grup spółgłoskowych,
  • trudności w łączeniu słów w zdania,
  • słabo rozwinięta mowa opowieściowa.

W jaki sposób można pomóc dziecku w rozwoju mowy? Na czym polega terapia?

Terapia mowy powinna obejmować wszystkie jej aspekty: artykulacyjną, leksykalną (słownictwo) i gramatyczną.  Aby odpowiednio przygotować aparat artykulacyjny, konieczne są ćwiczenia, które mają na celu wypracowanie precyzyjnych ruchów języka, warg, policzkó i podniebienia miękkiego. Najlepiej zadbać o to monitorując rozwój funkcji pobierania pokarmów, kiedy to podczas ssania, jedzenia łyżeczką, gryzienia i picia z kubka, dziecko uczy się odpowiednich nawyków ruchowych, które póżniej wykorzystywane są do rozwoju artykulacji.Oprócz osiągnięcia odpowiedniej ruchomości języka i warg, terapia ma pomóc w kształtowaniu kontroli nad  wykonywanymi ruchami i ułożeniem poszczególnych elementów aparatu artykulacji.. W niektórych przypadkach konieczne mogą być ćwiczenia słuchowe, które pomogą dziecku dostrzegać różnice pomiędzy wypowiadanymi głoskami, sylabami, wyrazami.

W najwcześniejszym okresie życia, gdy dziecko w ogóle nie wydaje dźwięków, nie krzyczy, nie płacze, praca z dzieckiem koncentruje się na zmobilizowaniu napięcia mięśniowego wokół ust, prowokowaniu wydłużonego wydechu i uruchomieniu spontanicznej aktywności dźwiękowej(np. metodą Castillo – Moralesa, metodą werbo-tonalną).

Jest wiele ćwiczeń, zarówno biernych (terapeuta wykonuje ruch), jak i czynnych (dziecko wykonuje ruch), które można powtarzać z dzieckiem w domu. Poza tym należy przygotować dziecko do mówienia, poprzez ćwiczenie naśladownictwa.

Najważniejszy zaś element terapii to nieustająca komunikacja z dzieckiem. Do dziecka trzeba mówić!

Do kogo zwrócić się o pomoc?

Pomocy należy szukać u neurologopedów i logopedów. Ważne, aby był to terapeuta, który ma doświadczenie w pracy z osobami o obniżonym napięciu mięśniowym. Specjalistów można szukać w poradniach logopedycznych przy przychodniach specjalistycznych, ośrodkach rehabilitacji lub ośrodkach wczesnej interwencji, poradniach przyklinicznych, placówkach oświatowych.

_________

Opracowanie: Ewa Kobierska

Konsultacja merytoryczna: Ewa Winnicka-Makulec, neurologopeda, oligofrenopedagog, terapeuta wczesnej interwencji