Rehabilitacja metodą Vojty

[ostatnia aktualizacja 08.11.2012]

Założenia metody Vojty

Profesor Vaclav Vojta swoją metodę rehabilitacji oparł na twierdzeniu, że rozwój każdego człowieka postępuje według wrodzonego, genetycznie przekazywanego programu, zakodowanego w mózgu. Jednak w przypadku jakiegokolwiek uszkodzenia układu nerwowego, które objawia się nieprawidłowym napięciem mięśniowym, dziecko nie ma dostępu do prawidłowych wzorców ruchu. Zachodzi wówczas ryzyko, że dojdzie do utrwalenia nieprawidłowych, zastępczych wzorców ruchowych.

Pod wpływem stymulacji metodą Vojty dziecko powinno dotrzeć do wzorców ruchowych w najbardziej prawidłowym kształcie. Dziecko jest w stanie wykonać ruch, którego samo nie byłoby w stanie wykonać (ze względu na zaburzone napięcie mięśniowe). Dzięki terapii dziecko zaczyna odczuwać i poznawać własne ciało, gromadzi nowe doświadczenia ruchowe. Wielokrotne powtarzanie ćwiczeń prowadzi do stymulacji ośrodkowego układu nerwowego, tworzenia nowych połączeń nerwowych w mózgu i ostatecznie torowania nowych dróg nerwowych. Gdy obszary mózgu odpowiedzialne za ruch zakodują i utrwalą wzorce ruchowe aktywizowane podczas stymulacji, dziecko będzie mogło je wykorzystać w swojej spontanicznej motoryce. Zgodnie z założeniem, metoda Vojty działa globalnie, czyli dąży się do koordynacji procesów ruchowych w całym organizmie.

Na czym polegają ćwiczenia metodą Vojty?

Ćwiczenia wykonują rodzice lub opiekunowie dziecka w domu, po uprzednim przeszkoleniu przez terapeutę. Ćwiczenia wykonuje się w poszczególnych pozycjach – na plecach, na boku lub na brzuchu. Do wyboru mamy 10 stref stymulacji, po 5 po każdej stronie ciała. Stymulacja powoduje pojawienie się reakcji ruchowej kończyn oraz prostowanie i stabilizację tułowia.

Metoda Vojty a kręgosłup

Metoda Vojty daje możliwość aktywizacji pracy mięśni rotujących kręgosłup, które leżą głęboko i bodźce powierzchowne do nich nie docierają. Aby osiągnąć prawidłową postawę u niemowlęcia, tj. właściwy wyprost wszystkich odcinków kręgosłupa, należy zmusić do pracy najgłębszą warstwę mięśni krótkich rotatorów kręgów. Jeśli te mięśnie nie są używane, w krótkim czasie (kilka miesięcy) zostaną zastąpione tkanką łączną, która nie pozwoli już utrzymać kręgosłupa we właściwym wyproście. Dlatego rehabilitacja skoliozy u dzieci starszych jest trudna i może nie dawać oczekiwanych efektów. Można powstrzymać jej postęp, ale z reguły nie udaje się cofnąć skrzywienia.

Wtórne efekty terapii metodą Vojty

Regularne/ systematyczne ćwiczenia powinny dodatkowo wpłynąć na następujące kwestie:

  • poprawa przepływu krwi przez pracujące mięśnie,
  • pogłębienie oddechu,
  • szybsze usuwanie produktów przemiany materii,
  • aktywizacja mięśni artykulacyjnych i mięśni języka odpowiedzialnych za żucie i mowę,
  • poprawa napięcia sześciu mięśni wokół gałki ocznej regulujących jej ustawienie,
  • poprawa napięcia mięśni pęcherza moczowego i zwieraczy cewki moczowej oraz zwieracza odbytu.

Czy terapia metodą Vojty sprawia dziecku ból?

Z założenia ćwiczenia nie mogą sprawiać dziecku bólu, gdyż wówczas uczucie bólu zdominowałoby odczuwanie innych bodźców, co czyniłoby terapię całkowicie nieefektywną. Dlaczego zatem niemowlęta i starsze dzieci płaczą podczas terapii? Powody mogą być złożone. Po pierwsze, ma miejsce ogromna mobilizacja całego organizmu, wszystkich partii mięśni, co jest dla dziecka dużym wysiłkiem, przed czym dziecko próbuje się bronić. Ponadto dzieci bronią się przed zmianą ich przyzwyczajeń (patologicznych). Dlatego bardzo ważna jest komunikacja z dzieckiem podczas ćwiczeń, zachęcanie je do pracy.

____________

Źródło:

  1. "Rozwój niemowląt i jego zaburzenia a rehabilitacja metodą Vojty" Grażyna Banaszek
  2. "Zasady metody Vojty" Wojciech Dutka www.vojta.com.pl

 

Opracowanie: E.Kobierska

Konsultacja merytoryczna: mgr fizjoterapii Anna Michalak, dyplomowany terapeuta metody Vojty i NDT Bobath